کتاب «موانع توسعه ی سیاسی در افغانستان»

١٩ میزان (مهر) ١٣٩٢

کتاب موانع توسعه سیاسی در افغانستان اثر عبدالحفیظ منصور که در 198 صفحه از سوی انتشارات سعید در کابل چاپ و انتشار یافته است، دیروزهژدهم میزان1392خورشیدی(دهم اکتوبر2013) در دانشگاه استقامت واقع شمال شهر کابل رونمایی شد و مورد معرفی و نقد قرار گرفت.  

کتاب موانع توسعه سیاسی در افغانستان به یک مقدمه کوتاه آغاز می یابد و در واقع شامل پیش درآمدی در چند عناوین جداگانه می شود که کلیات پژوهش در کتاب را معرفی می کند.

 

مباحث اصلی کتاب:

مباحث اصلی کتاب در چهار فصل بیان می شود و هر فصل با یک مقدمه آغاز می یابد:

فصل اول: در این فصل بُعد تیوریک توسعه سیاسی مورد بحث قرار می گیرد.  نظریات مختلف در مورد توسعه بیان می شود و دیدگاه های سه مکتب: نوسازی، وابستگی و مکتب نظام جهانی در توسعه معرفی میگردد. افزون بر آن، در این فصل معنی توسعه بیان میگردد و سایر مباحث در این عناوین ارائه می شود:

پیش شرط های توسعه سیاسی، شاخص های توسعه سیاسی، چالش های توسعه سیاسی و نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی در توسعه سیاسی.

 

فصل دوم: در فصل دوم اوضاع اجتماعی و فرهنگی افغانستان مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.  به این موضوع از لحاظ تاریخی و ساختار اجتماعی نگاه می شود و تحولات سیاسی اجتماعی در چهار دهه اخیر در جمهوریت محمدداود، حکومت حزب دموکراتیک خلق، حکومت مجاهدین و طالبان و حکومت پسا طالبان بصورت جدا ارزیابی و تحلیل میگردد.

 

فصل سوم: در فصل سوم از تأثیر نظام اجتماعی و فرهنگی برتوسعه نیافتگی افغانستان سخن میرود. عوامل منفی بر توسعه در پیوند با نظام اجتماعی و فرهنگی تحلیل و ارزیابی می شود. عناوین این فصل شامل: فرهنگ قبیلوی، ناسازگاری نظام سیاسی با ترکیب اجتماعی، بردار بزرگ و دیدگاه اجتماعی-اقتصادی، دیدگاه اجتماعی- فرهنگی است. نویسنده در این فصل و در تمام مباحث کتاب که عوامل مختلف عدم توسعه و یا موانع توسعه سیاسی را در افغانستان بحث و تحلیل می کند، به عامل قرائت نادرست دینی انگشت میگذارد و آنرا مانع عمده و اصلی در توسعه سیاسی تلقی میکند. و با توجه به این تلقی و دیدگاه، فصل چهارم کتاب را به نظریه پیشنهادی خویش اختصاص میدهد. این نظریه ی پیشنهادی نویسنده چیست؟

 

فصل چهارم: در فصل چهارم نظریه پیشنهادی مؤلف، بنیاد گرایی جدید اسلامی است. نویسنده در عنوان بنیاد گرایی جدید اسلامی به چه معنی است، دیدگاه و تحلیل خود را بیان می کند. سایر عناوین این فصل شامل: جایگاه عقل و وحی نزد پیامبر(ص)، عقل و وحی نزد متفکران، قرآن، حقایق ثابت، اصلاح طلبی و ضرورت بازنگری در الهیات اسلامی می شود.

مؤلف کتاب موانع توسعه سیاسی در افغانستان در آخرین عنوان آخرین فصل کتاب سه نکته را در واقع برآیند دیدگاه خود در عبور از موانع و سد توسعه سیاسی مطرح و بیان می کند.

1-     جدایی حوزه های وحی و عقل نه بگونه ی متعارض، بل در همسویی و مکمل همدیگر. نویسنده در این مورد می گوید:«واقعیت آن است، که عقل و وحی دو حوزه جداگانه دارند، علاوه براین که در تناقض با یکدیگر قرار ندارند، متمم و مکمل یکدیگر میباشند. مخالفت با سکولاریزم ونهاد های مدنی از سوی مسلمانان به باور نویسنده ناشی از خلط این دوحوزه است. بنا بر این هرگاه به حیات پیامبر(ص)رجوع گردد و از آن پیروی گردد، مخالفتی در این میان برجا نمی ماند.

2-     مخلوق بودن قرآن. نویسنده در این مورد می نویسد:«اعتقاد به مخلوق بودن قرآن ، باور  به اعتباری قرآن نیست، بلکه ایمان به کارآمدی قرآن و پویایی آن در همه اعصار است؛ زیرا دراین صورت راه برای الهام گیری از قرآن و تبعیت از آن به اجتهاد باز میباشد. نکته قابل دقت و توجه این است که مؤلف از باور بنیادگرایی جدید اسلامی به مخلوق بودن قرآن سخن می گوید و می نویسد:«بنیادگرایی جدید اسلامی بر مخلوق بودن قرآن باور دارد، و همزمان با آن پاره ای از مسایل بنیادی مانند توحید، معاد، رسالت و کرامت بشری را ارزش های ثابت و فراتاریخی میشمارد که عقل آنها را تثبیت نموده ، و وحی بر آن مهر تأیید نهاده است. در چنین حالتی اسلام  با حفظ یک سلسله ارزش های ماندگار، راه را برای داد و گرفت در سایر موارد باز نگه میدارد و عقل جمعی را بکار می بندد.»

3-     اصلاح طلبی و پر هیز از انقلابی گری.

 

آخرین عنوان کتاب:

آخرین عنوان کتاب نتیجه گیری است که مؤلف در بخشی از آن می نویسد:«در همه جای عالم، توسعه با انسان نو آغاز یافته و انسان نو  مجهز به اندیشه نو است. و اندیشه، قلمرویی جزء فرهنگ ندارد. درافغانستان که فرهنگ سنتی از باورهای دینی تغذیه می دارد به باور نویسنده تا زمانی که میراث دینی مورد بازنگری قرار نگیرد، فرهنگ را نمیتوان دگر گون کرد و انسان نو بوجود آورد.» اما نویسنده کلید این قفل را در دست علمای دینی می بیند. وی می نویسد:«کلید توسعه و نوسازی افغانستان نوسازی علمای دینی است، که نه در آن دین گریزی راه دارد و نه دین ستیزی و نه هم تازیانه وشمشیر بر مسند پر رأفت اسلام تکیه میزند، بلکه ارائه تفسیرهای جدید ا زنصوص دینی است که در کمال دینداری ، دنیا داری را هم لحاظ میدارد و مسلمانان را به کار و تلاش وا میدارد و به آموزش علم و فن معاصر ترغیب می کند. . . »

 

اهمیت کتاب:

کتاب موانع توسعه سیاسی در افغانستان در نوع خود تا اکنون در کشور ما بی سابقه است. بدانجهت که برای نخستین بار با چنین صراحت و شفافیت از عوامل و موانع توسعه سیاسی صحبت می شود و از ساختار اجتماعی، سیاسی و قرائت دینی به عنوان موانع توسعه معرفی میگردد. علاوه بر آنکه نویسنده به مؤلفه دیگری چون عوامل خارجی، عوامل جغرافیایی وفقر اقتصادی هم به عنوان موانع توسعه اشاره می کند.

در میان تمام عوامل توسعه نیافتگی به عامل قرائت ناقص و نادرست دینی به عنوان عامل اصلی و بسیار تأثیرگذار انگشت گذاشته می شود. طرح چنین مسایلی در افغانستان بمثابه ی جامعه سنتی و محافظه کار بسیار مهم و جالب است. هر چند که نویسنده راه بیرون رفت از این معضل را به بازنگری در قرائت و تفسیر از دین و اصلاح دینی مرتبط و مشروط میکند، اما این نکته را موردبحث وارزیابی قرار نمیدهد که ریشه ی اصلی مشکل قرائت ناقص و نادرست دینی به چه چیزی برمیگردد؟ در حالی که این یک مشکل تاریخی است که عمر آن ریشه در عمر حیات اسلام دارد. اگر در گذشته مذاهب و فرقه های مختلف اسلامی بوجود آمد که حتی موجب جنگ های خونین میان مسلمانان شد، امروز نیز به این معضل دست و گریبان هستیم.  آیا میتوان این مشکل  لاینحل تاریخی را حل کرد و به آن اصلاح دینی مورد نظر نویسنده که گره توسعه سیاسی را در افغانستان بکشاید، رسید؟

این یک بحث بسیار جدی است که مؤلف موانع توسعه سیاسی در افغانستان آنرا گشوده است. اگر در جوامع اسلامی نیاز به اصلاح فکر دینی و تصحیح قرائت از دین مطرح است که یقیناً چنین است، این نیاز چه گونه بر آورده خواهد شد؟ آیا چنین چیزی ممکن و میسر است؟

خوانش این کتاب را من برای تمام روشنفکران و دانشجویان کشور توصیه می کنم و آنرا در شکل گیری مباحث جدی و علمی  بر سر این موضوع مؤثر و مفید میدانم.







به دیگران بفرستید



دیدگاه ها در بارۀ این نوشته

جلیل احمد 21.05.2019 - 12:14

 تشکر از حسن نظر شما و تشکر از زحمات شما

محمد طارق21.02.2019 - 06:53

 کتاب را از کجا پیدا کنیم یک لینک هم ندارد

عبدالحسین08.11.2018 - 03:05

  درود بر شما اگر لطف کنید از و از خواندن این کتاب پارا نیز بی بهره نگذارید خوشحال میشوینم ab.alizada.2000@gmail.com

الماس خان ایمانی 10.02.2018 - 20:55

  سلام و احترامات اگر لطف کرده بگوید که این کتاب را چگونه بدست بیارم ممنون میشم. ایمیل ادرس بنده: almaskhanw@yahoo.com

Amir 13.10.2017 - 18:46

  جالب استاد عزیز قلم تان رسا باد

عبدانصیر مقتدر 02.10.2017 - 08:29

  با تقدیم سلام چگونه دانلود کنیم این کتاب را لینک اش نیست اگر برم بفرستین ممنون تان میشم abdulnasirquraishi@gmail.com

Nadia09.08.2017 - 09:00

  چگونه دانلود کنیم این کتاب را لینک اش نیست اگر برم بفرستین ممنون تان میشم استاد بزرگوار sanjish.n786@gmail.com

سیدادهم مسعودی24.01.2017 - 18:19

  بااظهار سپاس از شما بابت نبشتن این کتاب ،چون در شرایط فعلی نیاز مبرم است تا در مورد توسعه سیاسی و علل و موانع رشد و گسترش آن در محدوده جغرافیایی اففانستان دانست. اگر امکان داشته باشد کتاب متذکره را در آدرس بنده بفرستید منت گزار شما خواهم بود saied.adham1@gmail.com

عوض علی دانش16.01.2017 - 13:13

  استاد بزرگوار بسیار زیباست که در این زمینه شما کتاب تحت عنوان موانع توسع سیاسی نویشتید اظهار قدر دانی می کنم

Ahmad17.11.2016 - 11:31

  واقعآ از مولف کتاب صمیمانه تشکر مینمایم و از خدواند متعال برایش شان توفیق عنایت نماید تا در این عرصه فعالیت های مزید داشته باشند تالیف اینگونه کتب که موضوعات بسیار مهم و حیاتی را دربر دارد میتواند یک نوشته مفید برای خواننده گان باشد و از جناب مولف بابت این نوشته خیلی سپاس گذاریم.

آرش29.10.2016 - 15:17

 چرا از رایگان در اختیار گذاشتن کتاب تان هراس دارید؟؟ لطفا نسخه برای دانلود رایگان ایجاد نمایید!!

hadi08.04.2016 - 13:07

  موانع توسعه نیافتگی در افعانستان .عدم امنیت که مهم ترین موانع توسعه

احمد فواد 27.03.2016 - 07:11

 به نظر بنده دانست موانع توسعه سیاسی در افغانستان کمک میکند که در راستای حل این موانع گام های موثر ومفید برداشته تا از این وضعیت توسعه نیافتگی خارج شویم.

ثریا 14.06.2015 - 06:58

  لطفا این کتاب را در انترنت باز نمائید زیرا چنین مطالبی در افغانستان نیست ما با مشکلاتی کم بودی مواد درسی روبرو هستیم

ثریا 14.06.2015 - 07:08

  سلام ما با کمبود مواددرسی در افغانستان در باره عوامل توسعه اقتصادی در افغانستان مواجه هستم اگر لطف نمائید این کتاب را در انترنت بازنمائید یا به نشر بیرسانید

عبیدالله متجسس دوبی11.10.2013 - 14:25

  لطفآ این کتاب رادر انترنت بار نمائید down loadنمائید زیرا چنین مطالبی در افغانستان (این جامعه بســـته)بسیار نادر به نظر میرسد تا ما هـم بتوانـــیم آنرا مطالعه و احیانآ در نقد آن چیزی اگر می توانیم بنویسیم آفرین به آقای منصور . ببینید دوستان و دانشمندان ایرانی بسیار بسیار موضوعات و مباحث را در سایت ها نشر می نمایند که ما از خواندن آن خیلی می آموزیم. م.ش. دین پناه
نام

دیدگاه

جای حرف دارید.

شمارۀ رَمز را وارد کنید. اگر زمان اعتبارش تمام شد، لطفا صفحه را تازه (Refresh) کنید و شمارۀ نو را وارد کنید.
   



محمد اکرام اندیشمند